De vaak vergeten eerste stap: slimmer sturen
Bij netcongestie wordt al snel gedacht aan een batterij of een zwaardere aansluiting. Beide kunnen in specifieke situaties de juiste keuze zijn. Maar in veel gevallen ontbreekt er een stap die vóór beide investeringen zou moeten komen: het inzichtelijk maken van de flexibiliteit die al aanwezig is in het gebouw.
Die flexibiliteit zit met name in:
- HVAC-installaties (verwarming en koeling) — die kunnen worden verschoven naar momenten met een lagere belasting
- Het gebouw zelf — de bouwmassa kan warmte en koude tijdelijk opslaan en fungeren als thermische batterij
- Zonnepanelen — de teruglevering kan worden gestuurd op basis van beschikbare netcapaciteit
Door slim te sturen op het energieprofiel van het gebouw, weersverwachtingen en de beschikbare netcapaciteit, worden pieken actief voorkomen in plaats van achteraf gecompenseerd.
Wat is het verschil in aanpak?
Beide oplossingen zijn gericht op hetzelfde doel: meer capaciteitsruimte creëren binnen de bestaande aansluiting. Maar de aanpak, en daarmee de kosten, snelheid en impact, verschilt wezenlijk.
Slimme sturing elimineert pieken proactief door het energieverbruik van installaties te verdelen over momenten waarop de netbelasting lager is. Een batterij compenseert piekbelasting nadat die is ontstaan, door opgeslagen energie terug te leveren aan het net of het gebouw. Dat verschil in aanpak heeft directe gevolgen voor de benodigde investering, de implementatietijd en de mate van piekreductie die haalbaar is.
Praktisch voorbeeld
Stel: op een zonnige middag draaien verwarming, koeling en overige installaties tegelijkertijd, terwijl de zonnepanelen op maximale productie draaien. Op dat moment zijn de gelijktijdige pieken in verbruik én teruglevering het grootst.
Een batterij kan in dat geval overtollige zonne-energie opslaan en later vrijgeven wanneer het gebouw die nodig heeft. Dat is zinvol, maar het lost de piek zelf niet op, het verschuift hem.
Met slimme sturing wordt het gebouw al in de ochtend, vóór de verwachte piek, alvast verwarmd of gekoeld op basis van de weersverwachting. Daardoor hoeven installaties tijdens de piekmomenten minder hard te werken. De piek wordt kleiner, of verdwijnt grotendeels, nog vóórdat hij ontstaat. In veel situaties leidt die aanpak tot een significante verlaging van de piekbelasting, zonder dat er een batterij nodig is.
Wanneer is een batterij wél interessant?
Dat betekent niet dat een batterij een slechte investering is. Er zijn situaties waarin energieopslag wel degelijk de juiste keuze is:
- Wanneer alle beschikbare flexibiliteit in het gebouw al volledig is benut
- Wanneer slimme sturing onvoldoende piekreductie oplevert door de aard van de installaties
- Wanneer er ook behoefte is aan back-upvermogen of zelfvoorzienendheid
- Wanneer tariefoptimalisatie een aanvullend doel is (energie opkopen bij lage tarieven en inzetten bij hoge tarieven)
In die gevallen kan een batterij zeker waardevol zijn. Maar ook dan is het voordelig om eerst de flexibiliteit van het gebouw in kaart te brengen. Als slimme sturing al een deel van de piekbelasting heeft weggenomen, kan de batterij kleiner worden gedimensioneerd — wat de investering direct verlaagt.
Beide oplossingen kunnen ook naast elkaar worden ingezet: slimme sturing reduceert de piek; de batterij vangt het resterende deel op. Zo worden beide investeringen zo efficiënt mogelijk benut.
Het begint bij inzicht
Elke situatie is anders. Of een batterij of slimme sturing voor jou het beste werkt, is afhankelijk van:
- Welke installaties aanwezig zijn in het gebouw
- Wanneer en hoe die installaties worden gebruikt
- Hoeveel flexibiliteit er al beschikbaar is binnen de bestaande aansluiting
- Wat de omvang van de piekbelasting is en wanneer die optreedt
Zonder dat inzicht is het moeilijk om te bepalen welke maatregel de meeste impact heeft. Daarom begint het voor Declan altijd bij een analyse van het energieprofiel van het gebouw: waar ontstaan pieken, welke installaties spelen daarin een rol, en hoeveel flexibiliteit is er aanwezig?
Op basis van die analyse wordt duidelijk welk deel van de piekbelasting kan worden opgelost via slimme sturing, en of aanvullende maatregelen, zoals energieopslag, nodig of zinvol zijn. Zo worden keuzes onderbouwd gemaakt, in plaats van gebaseerd op aannames.