GACS staat voor Gebouwautomatiserings‑ en Controlesysteem. Sinds 1 januari 2026 is een GACS verplicht bij klimaatinstallaties met een thermisch vermogen van 290 kW of meer. Vanaf 1 januari 2030 geldt de verplichting ook voor installaties met een thermisch vermogen vanaf 70 kW. “Doel is om energieverspilling, en daarmee onnodige kosten, te voorkomen terwijl het comfort toeneemt”, vat Kees samen. Vanuit zijn onafhankelijke rol als inspecteur en adviseur ziet hij dat veel gebouwen nog ver verwijderd zijn van wat technisch mogelijk is. “Installaties van bijvoorbeeld kantoren, scholen, zorgcentra en hotels draaien vaak op vaste tijden zonder rekening te houden met bezetting, weersomstandigheden of energietarieven. Met slimme aansturing kun je hier echt winst behalen.”
‘Sturing waar GACS om vraagt’
Betrokken bij de vertaling van de Europese GACS‑richtlijn naar de Nederlandse markt weet Kees precies wat de richtlijn vraagt. Vanuit die kennis ziet hij duidelijk welke functionaliteiten organisaties nodig hebben om aan de eisen te voldoen. “In essentie schrijft GACS voor dat gebouwen een systeem moeten hebben dat continu ziet hoe installaties presteren, dat afwijkingen herkent en automatisch bijstuurt. Daarmee krijgen organisaties grip op wat er in hun gebouw gebeurt zonder er zelf steeds bovenop te hoeven zitten. Leg je de eisen van de richtlijn naast de technologie die nu beschikbaar is, dan zie je dat partijen als Declan precies die datagedreven sturing bieden waar GACS om vraagt.”
Dynamische energietarieven en het weer van morgen
Hij doelt op functionaliteiten zoals realtime monitoring van het energieverbruik, analyses van rendementsverlies en de automatische aansturing van bestaande klimaatinstallaties. “Het op AI-gebaseerde platform van Declan houdt ook rekening met heel veel andere indicatoren. Zoals weersverwachtingen, bezetting, gebruikspatronen, historische prestaties en dynamische energietarieven. Daardoor is niet alleen het energieverbruik maar ook het comfort proactief te verbeteren.”
Slimmer klimaatbeheer met voorspellingen
Een voorbeeld dat Kees vaak gebruikt, laat zien hoe groot het verschil kan zijn. “Veel kantoren warmen hun gebouwen ’s ochtends vanaf circa 06.00 uur op om tegen 08.00 uur comfortabel te zijn. Dit kan ook anders, duurzamer en betaalbaarder. Declan stuurt bijvoorbeeld klimaatinstallaties aan op het moment dat er veel groene energie beschikbaar is. Zoals op een zonnige dag. Of als er veel wind staat. Dat zijn momenten waarop je een gebouw dus heel voordelig en schoon kunt verwarmen of koelen. De massa van veel gebouwen is in staat om die warmte of koude vast te houden tot het moment dat mensen er aan de slag gaan. Zo verminder je vanzelf je CO2-uitstoot terwijl het comfort gelijk blijft. En je energierekening gaat omlaag.” Bijkomend voordeel: Declan kan dankzij het ‘voorspellend sturen’ ook om netcongestie heen sturen. “Het platform is immers in staat het energieverbruik te verschuiven, bijvoorbeeld naar momenten waarop het net wél ruimte heeft.”
Structureel verzamelen van gebouwdata
Veel organisaties zijn nog aan het ontdekken wat de GACS‑verplichting precies van hen vraagt, weet Kees. “Daarbij is de basis niet altijd op orde: zelfs eenvoudige gebouwdata, zoals het energieverbruik van het afgelopen jaar, is soms lastig boven water te krijgen. Ook ontbreekt het soms aan inzicht in functionaliteiten van de aanwezige hardware.” Zodra Declan aan de slag gaat, wordt alle relevante gebouwdata structureel verzameld en inzichtelijk gemaakt. Zo ontstaat stap voor stap een compleet beeld van het energieverbruik en de prestaties van de installaties. Volgens Kees valt op dat Declan zowel technische diepgang als kennis van wetgeving combineert. “Er zijn nog maar weinig platforms die monitoring, analyse en automatische sturing op dit niveau samenbrengen. Het platform houdt zelfs rekening met specifieke klantbehoeften. Denk aan een boekingssysteem voor gebouwdelen of ruimtes. In trajecten waar onze expertise elkaar raakt, werk ik dan ook prettig met Declan samen.”
Gunstig effect op vastgoedwaarde
De voordelen van slimme gebouwsturing gaan verder dan energiebesparing. “Ze ondersteunt ook duurzaamheidsdoelen zoals BREEAM‑certificering, Paris Proof‑ambities en de Green Deal. En interessant: gebouwen die voldoen aan GACS behouden hun waarde of stijgen zelfs, omdat ze aantoonbaar duurzaam, energiezuinig en comfortabel zijn. Je kunt je geld maar één keer uitgeven. Dus kun je het beter investeren in iets dat comfort verhoogt, energie bespaart en de vastgoedwaarde beschermt.”
‘Begin op tijd, niet pas als het misgaat’
Volgens Kees is het verstandig om nu al met GACS te beginnen. “Wacht niet tot de druk oploopt. Tijdens hittegolven worden soms halsoverkop extra airco’s geplaatst. Maar die lossen het echte probleem niet op: ze verbruiken veel energie, werken niet samen met de bestaande installatie en zorgen vaak voor ongelijk comfort. Het is hetzelfde als een dak: dat moet je repareren als de zon schijnt, niet pas als het regent. Met slimme gebouwsturing werkt het net zo. Je begint omdat het verstandig is, niet omdat het moet. En ja, daar is een investering voor nodig. Maar die verdien je terug via lagere energiekosten én doordat je vastgoed zijn waarde behoudt.”
Meer weten over de GACS-verplichting en wat deze betekent voor jouw gebouw?
In een vrijblijvend kennismakingsgesprek bespreken we de actuele situatie, de mogelijkheden voor slimme gebouwsturing en de stappen die nodig zijn om toekomstbestendig te worden.