Verduurzaming van onderwijsgebouwen begint met grip op energie

Veel scholen denken dat verduurzamen vooral gaat over isoleren, nieuwe installaties of grote renovaties. Dat kan soms nodig zijn, maar in de meeste gebouwen zit een groot deel van de winst in beter gebruik van wat er al hangt.

Met betere instellingen, automatische aansturing en realtime-inzicht kun je 10 tot 30 procent besparen zonder dat je iets hoeft te vervangen. Dat scheelt geld en geeft rust, omdat je precies ziet waar je moeite in moet steken.

In veel onderwijsgebouwen zie je dezelfde patronen terug.

• Installaties draaien op te hoge stand terwijl lokalen leeg zijn.
• Piekbelasting ontstaat midden op de dag terwijl het niet nodig is.
• Verwarming en ventilatie werken tegen elkaar in.
• Energieverbruik daalt niet nadat een renovatie is uitgevoerd.

Het voelt vaak als ruis. Je ziet de rekening, maar niet wat erachter zit. Met realtime data zie je juist waar het gedrag vandaan komt. Je ziet patronen in elke dag, elke week en elk gebouwdeel. En vooral: je ziet waar het beter kan zonder een euro extra investering.

Met inzicht in piekbelasting zie je wanneer het energieverbruik plots omhoog schiet. Vaak vallen die pieken op vaste momenten, bijvoorbeeld elke doordeweekse ochtend. Dat patroon laat zien dát er iets gebeurt, niet meteen wat.

Pas als je die momenten naast het gedrag van het gebouw legt, wordt duidelijk waarom die pieken ontstaan. Denk aan installaties die tegelijk opstarten, verwarming die in één keer vol aanslaat of ventilatie die standaard te hard draait. Zo verschuift het gesprek van gissen naar begrijpen. Je ziet eerst het moment van de piek, en daarna wat er op dat moment in het gebouw gebeurt.

Dat maakt het oplossen van problemen geen gokspel, maar een logisch proces.

Een MJOP laat zien wanneer onderdelen volgens planning aan vervanging toe zijn. Dat zegt alleen niet automatisch of ze op dit moment ook echt slecht presteren. Daar zit vaak het spanningsveld.

Energie- en comfortdata zijn een startpunt, geen eindconclusie. Ze laten zien waar afwijkingen ontstaan en waar iets mogelijk niet efficiënt werkt. Om daar goede keuzes aan te koppelen, zijn verdiepende analyses nodig. Denk aan het beoordelen van de werking en efficiëntie van installatieonderdelen zoals luchtbehandelingskasten, filters en regelkleppen.

Op basis van die analyses kunnen monitoringspecialisten gericht adviseren. Dan wordt het concreet:

• je voorkomt onderhoud of vervanging van installaties die nog prima functioneren
• je ziet welke ingrepen het meeste rendement opleveren
• je kunt onderbouwen waarom een investering wél of juist nog niet nodig is

Zo groeit je MJOP van een technische planning naar een onderbouwd instrument dat ook financieel logisch is.

Declan zorgt ervoor dat je ziet wat je gebouw werkelijk doet. Niet door zelf te meten, maar door data uit bestaande systemen bij elkaar te brengen in één duidelijk overzicht. Denk aan energieverbruik, installaties, ventilatie en bezetting. Alles wat er al is, maar vaak versnipperd of lastig te duiden.

Door die data samen te brengen, krijg je inzicht in patronen. Je ziet wanneer pieken ontstaan, waar verbruik afwijkt en waar installaties niet logisch reageren op het gebruik van het gebouw. Als bepaalde data nog ontbreekt, denkt Declan mee over hoe je die alsnog inzichtelijk kunt maken.

Vanuit dat overzicht wordt het mogelijk om installaties slimmer aan te sturen op basis van wat er in het gebouw gebeurt. Zo daalt het energieverbruik zonder dat het comfort achteruitgaat. En omdat dit inzicht structureel wordt opgebouwd, kun je het ook gebruiken voor MJOP’s en investeringsafwegingen. Niet op gevoel, maar op feiten.

Je hoeft niet meteen je hele portefeuille tegelijk aan te pakken. Beginnen met één gebouw is vaak al genoeg om helderheid te krijgen. Door het energiegebruik van een volledig pand inzichtelijk te maken, zie je hoe installaties samenwerken, waar pieken ontstaan en waar ruimte zit voor verbetering.

Zo’n nulmeting laat zien hoe het gebouw zich als geheel gedraagt. Dat maakt verduurzaming minder abstract en helpt om gerichte stappen te bepalen. Het is daarbij wel belangrijk om te beseffen dat elk gebouw zijn eigen karakter heeft. Wat je in het ene pand ziet, geldt niet automatisch voor een ander.

Een schoolgebouw dat beter wordt aangestuurd, draait rustiger, voelt prettiger aan en is makkelijker te beheren. En zodra die basis staat, wordt het vasthouden van verbeteringen een stuk eenvoudiger.